تا به حال به این فکر کردهاید در ۹۰ دقیقه هیجان بازیهای جام جهانی، چند دقیقهاش را واقعاً «فوتبال» دیدهاید؟ احتمالاً با خودتان میگویید: «چه سؤال مسخرهای! معلوم است که همهاش فوتبال بوده و اگر هم تبلیغی دیده باشم، فقط چند ثانیه بوده که اصلاً هم مهم نیست!». اما اگر واقعاً اینطور فکر میکنید، بد نیست بدانید ما در جریان بازیها، عملاً در محاصره یک جنگ تبلیغاتی زیرپوستی بودیم؛ عملیاتی برای نفوذ به ذهن ما که هدفش چیزی جز پر کردن جیب تولیدکنندگان چیپس، نوشیدنیهای مضر و سایتهای شرط بندی نبود.
ماجرا از این قرار است که پژوهشگران دانشگاههای بریستول و آکسفورد با کمک ابررایانه «ایزمبارد آی»، مثل یک دوربین ذرهبین روی ۱۷۲ ساعت از پخش زنده مسابقات زوم کردند و با کالبدشکافی دقیق تصاویر، متوجه شدند ما تقریباً یکچهارم از کل زمان بازی را، نه به دنبال توپ، بلکه در حال دنبال کردن لوگوهای رنگارنگ محصولات مضر بودهایم.
یعنی در هر ساعت فوتبال، حدوداً ۱۵ دقیقه از وقت شما، صرف تماشای تابلوهای تبلیغاتی کنار زمین شده است! البته هر محصولی سهم متفاوتی داشت، اما ستاره بیرقیب این زمین تبلیغاتی، «غذاها و نوشیدنیهای ناسالم» بودند. بیش از ۶۵ هزار بار لوگو این محصولات دیده شد که در مجموع ۲۸ ساعت از زمان مسابقات را به خود اختصاص دادند (یعنی حدود ۱۶درصد کل زمان بازیها). پس از آنها، بازارهای پیشبینی با بیش از ۹ هزار نمایش و هشت ساعت حضور روی صفحه، در رتبه دوم قرار گرفتند و جالب است بدانید الکل با ۹هزار و ۲۶۶ بار نمایش و هشت ساعت حضور، در رتبه سوم و تبلیغات شرط بندی با ۶هزار و ۴۲۹ بار نمایش، در رتبه چهارم قرار داشتند.
وسوسه تبلیغات
پژوهشگران هشدار میدهند این نوع بازاریابی، مستقیماً با افزایش مصرف این مواد و پیامدهای آسیبزای سلامت، مالی و اجتماعی (بهویژه برای کودکان و نوجوانان) در ارتباط است.
رافائلو روسی، از نویسندگان این پژوهش، معتقد است جامجهانی به دلیل میلیاردها مخاطب، یک سکوی تبلیغاتی بینظیر و وسوسهانگیز برای این محصولات فراهم کرده است.
حالا اگرچه آمار دقیق مواجهه در تمام کشورهای جهان در دسترس نیست، اما بررسی پخشهای تلویزیونی در بریتانیا نشان میدهد این تبلیغات میتوانند به رقم خیرهکننده ۲۶۷ میلیارد بار «دیده شدن» برسند.
شاید کمی تأملبرانگیز باشد که در بزرگترین جشنواره فوتبال جهان، یعنی ورزشی که نماد سلامت و تحرک است، شاهد حضور گسترده محصولاتی هستیم که دقیقاً در نقطه مقابل این شعار قرار دارند. همانطور که الیزا بکر از دانشگاه آکسفورد میگوید: «ورزش باید بخشی از راهحل بهبود سلامت باشد، نه یکی از قدرتمندترین سکوهای تبلیغاتی برای محصولاتی که به سلامت آسیب میزنند».
نظر شما